آیا گمان میکنید که "ماتریکس" را فهمیدهاید؟! چند بار به تماشایش نشستهاید؟ یک بار؟ دو بار؟ ده بار؟... کافی نیست! با اطمینان میتوان گفت که کافی نیست!
"ماتریکس" در وانمایی نشانهها و استعارات گوناگون در ذهن بیننده آن چنان غنی است که میتوان آن را جزو آن دسته فیلمهایی به حساب آورد که حتی از سازندگان خویش پیشی گرفتهاند. غالباً در چنین مواردی، این تماشاچیان فیلم هستند که نکات ریز و درشتی را از فیلم -یا هر اثر هنری دیگر- بیرون میکشند. در مورد "ماتریکس" نیز همین اتفاق افتاده است.
در این نوشتار سعی من بر این است تا این شاهکار فلسفی ابتدای قرن بیستم و یکم را آنگونه که بایسته است به مخاطبان بشناسانم. این در حالیست که از همین حالا بر من مسلم است که حق مطلب ادا نخواهد شد و حرفهای بسیاری ناگفته باقی خواهد ماند. چه اطمینان غریبی!
به جرأت میتوان گفت که تحقیق و تفحص در مورد چنین اثری که منبع بیپایان انرژی است خستگی نمیشناسد. تنها باید خویشتن را به دست "او" سپرد که راه و راهنما هم اوست.
آنچه که شالوده "ماتریکس" بر آن نهاده شده، آن قدرها هم جدید و دور از ذهن نیست. پیش از این بارها و بارها علمی-تخیلی نویسان جهان داستانهایشان را بر پایه همین کابوس همیشگی نگاشتهاند: کدامیک بر دیگری حکومت خواهد کرد؛ انسان یا ماشین؟ آینده از آن کدامین است؟ ما یا آنها؟
گویا آینده مدتی است که آغاز شده است. سیطره ماشین بر ارکان زندگی آدمی، درد مشترک بشریت است. این سرنوشت تلخ و سیاه را باید بیش از این جدی گرفت. راستی به کجا میرویم؟
پیش از این ما "ادیسه فضایی" کوبریک-کلارک را دیدهایم و نیز "نابودگر" جیمز کامرون را. پس تفاوت عمده فیلم "برادران واچوفسکی" با دیگر فیلمهای از این دست چیست که آن را از بقیه متمایز میسازد؟ پاسخها در راهند...! بیایید نگاهی به خط سیر داستان بیندازیم.
سال 2199 است و زندگی انسانها چیزی جز شبیهسازی پیچیدهای به نام "ماتریکس" نیست. ظاهراً در نقطهای از تاریخ، هوش مصنوعی بر انسان چیره شده است. انسانها برای از کار انداختن ماشینها آسمان را تیره و تار میکنند تا آنها را انرژی خورشید محروم کنند اما ماشینها بلافاصله منبع انرژی دیگری مییابند: بدن انسان!
ماشینها انسانها را در محفظههایی قرار میدهند و از بیوالکتریسیته جسم آنها به جای باتری استفاده میکنند. ماشینها از طریق لولههایی که به مغز و نخاع انسانها متصل است، توهمی از زندگی را برایشان ایجاد میکنند تا عملکرد مغزها طبیعی باشد. در ایم میان افرادی متوجه این موضوع میشوند و جنگ علیه ماشینها آغاز میشود.
ماشینها از دو قدرت عمده برخوردارند: قراولهای "بیاب و نابود کن" در دنیای واقعی (Real World) و نرمافزارهای "بازرس" در دنیای مجازی. "بازرس"ها قادرند سریعتر از گلوله حرکت کنند، تبدیل به هر کسی بشوند و خلاصه بسیاری از قوانین طبیعی را نقض کنند.
"مورفیس" سردسته یک گروه از مبارزان که در یک کشتی هاورکرافت زندگی میکنند، در جستجوی شخص برگزیدهای است که بر طبق پیشگویی یک پیشگوی دانا به نام "اوراکل" قادر خواهد بود قوانین "ماتریکس" را نقض و بر ماشینها غلبه کند. او سرانجام یک هکر کامپیوتری به نام "نیو" را مییابد و از طریق یکی از افرادش به نام "ترینیتی" با او تماس میگیرد. "نیو" در مقام انتخاب قرار میگیرد: قرص قرمز یا قرص آبی؟ خروج از واقعیت مجازی "ماتریکس" و پیوستن به "هسته مقاومت" یا باقی ماندن در آن و فراموش کردن همه چیز؟
"نیو" اولی را انتخاب میکند. "مورفیس" و افرادش دوشاخه گردن او را از باتری بزرگی که منبع تغذیه ماشینهاست جدا میکنند و "نیو" برای نخستین بار دنیای سرد و تاریکی حقیقی را میبیند و درمییابد که همه خاطرات زندگیاش چیزی جز یک رؤیای کامپیوتری نبوده است...
"نیو" برای مقابله با "بازرس"ها آموزش میبیند و رفته رفته با واقعیتهای بیشتری روبرو میشود اما هنوز در اینکه او همان "برگزیده" موعود باشد تردید دارد. او چگونه میتواند دنیا و بشریت را نجات بدهد؟
"مورفیس" او را نزد پیشگو میبرد و پیشگو به "نیو" میگوید که او "برگزیده" نیست اما استعداد آن را دارد تا شاید در زندگی بعدیاش، "برگزیده" شود. او همچنین واقعیتی را برای "نیو" بازگو میکند: زمانی فرا میرسد که یکی از آن دو، یعنی "نیو" و "مورفیس" باید جان خود را فدای دیگری کند و انتخاب آن بر عهده "نیو" است.
از سوی دیگر یکی از افراد "مورفیس" به نام "سایفر" که از زندگی در کشتی و تعقب و گریز بیوقفه خسته شده است، به گروه خیانت میکند و ترتیبی میدهد تا "مورفیس" به دست بازرسها بیافتد. "نیو" و ترینیتی" موفق میشوند که به کشتی بازگردند اما "نیو" که میداند آن لحظه سرنوشتساز رسیده است، تصمیم میگیرد برای نجات "مورفیس" به "ماتریکس" بازگردد.
آنها سرانجام "مورفیس" را به کشتی بازمیگردانند اما بر اثر حمله یک "بازرس"، "نیو" در ماتریکس جا میماند. مبارزهای میان "نیو" و "بازرس" درمیگیرد و "نیو" کشته میشود. "ترینیتی" مرگ "نیو" را باور نمیکند و در گوش "نیو" -در گوش حقیقی او- زمزمه میکند. "نیو" به طور ناخودآگاه درمییابد که مرگ او حقیقی نیست و این "ماتریکس" است که توهم مرگ را در مغز او به وجود آورده است. او چشمانش را باز میکند و برای نخستین بار "ماتریکس" را آنطور که واقعاً هست میبیند: مجموعهای بیانتها از دادهها و علایم کامپیوتری.
او اینک به بالاترین درجه "یقین" رسیده است و دیگر چیزی جلودارش نیست. او "بازرس" را نابود میکند و به کشتی بازمیگردد. اکنون او "برگزیده" است و میتواند بشریت را از سیطره ماشینها رهایی بخشد. این آغاز یک پایان است...
برگرفته از کتاب "ماتریکس مکاشفه قرن" نوشته برادران واچوفسکی
+ نوشته شده توسط علیرضا در پنجشنبه هجدهم مرداد 1386 و ساعت
22:37 |
